9
preprintów
każdy ze stałym DOI
4
prace o systemach AI
trzy audyty i jeden projekt
5
audytów zapisów nieodczytanych
Excel in Clay i notatki McCormicka
CC BY 4.0
otwarty dostęp
preprinty: cytowanie i użycie z atrybucją

Nie jedna praca. Jeden program badawczy w dziewięciu odsłonach.

Osiem z dziewięciu raportów to audyty strukturalne; dziewiąty, The Missing Comparator, przenosi ich wniosek na projekt: pętlę, która sprawdza twierdzenia modelu językowego, i test, który może ją obalić. Nie pytam, co system mówi — pytam, co system utrzymuje na stałym poziomie i gdzie traci kontrolę. Ta sama metoda działa niezależnie od materiału: od wag modelu językowego po tabliczkę glinianą z 3200 roku p.n.e.

Poniżej dziewięć prac w dwóch blokach i jedno narzędzie. Każda ma własny DOI, jest bezpłatnie dostępna na Zenodo i ma własną podstronę z pełnym tekstem na portalu badawczym perceptualcontroltheory.org.

Bezpieczeństwo systemów AI i teoretyczne fundamenty.

Cztery prace: trzy audyty o tym, jak zawodzą systemy AI i systemy sterowane metrykami, oraz o tym, gdzie teorie, które je opisują, mają defekty strukturalne — i projekt pętli, która ma ten brak domykać.

Raport 01 · sierpień 2026
Systemy AI · RLHF · alignment

No Argument for the World

A Control-Theoretic Audit of RLHF's Missing Runtime Loop — and the Verification Architecture That Closes It Without an Oracle

Funkcja nagrody w RLHF przyjmuje prompt i odpowiedź. Nie przyjmuje argumentu stanu świata. W miejscu, gdzie prawda twierdzenia nie jest odzyskiwalna z tekstu, gradient preferuje płynną asercję nad kalibrowaną abstynencją. Po zamrożeniu wag system jest otwarty względem świata.

Praca pokazuje negatywny wynik przeglądu literatury 2024–2026: brak opublikowanej metody, która usuwa (nie redukuje ani nie przesuwa) ten defekt. Następnie specyfikuje Reference Signal Engineering — architekturę weryfikacji bez oracle'a, opartą na dwóch niezależnych zapisach tego samego zjawiska.

DOI: 10.5281/zenodo.21989191 Wersja 2.0 · 18 sierpnia 2026 · CC BY 4.0 Zenodo → Pełny tekst →
Raport 02 · sierpień 2026
Metric gaming · governance

The Metric Was Green

A Perceptual-Control Audit of Metric Gaming Across 30 Systems — and the Comparator Architecture That Detects It

Trzydzieści udokumentowanych systemów — korporacyjnych, makroekonomicznych, publicznych i algorytmicznych — w których wskaźnik pozostawał zdrowy, gdy proces zawodził. W każdym przypadku obecne były dwie sygnatury strukturalne przed kolapsem: płaska struktura referencyjna i brak niezależnego komparatora.

Praca pokazuje zbieżność trzech dojrzałych literatur (formalizacja prawa Goodharta, cybernetyka zarządcza Stafforda Beera, teoria audytu forensycznego), które niezależnie dochodzą do tej samej ściany. Proponuje architekturę komparatora jako detektora rozbieżności, nie oracle'a prawdy. Retrospektywnie weryfikuje ją na czterech przypadkach: REDD+, Wells Fargo, Boeing, Grecja.

DOI: 10.5281/zenodo.21855846 Wersja 2.0 · 9 sierpnia 2026 · CC BY 4.0 Zenodo → Pełny tekst →
Raport 03 · sierpień 2026
Krytyka frameworków · falsyfikowalność

The Description Dressed as a Law

A Structural Audit of the Free Energy Principle and the Case for Perceptual Control

Trzy defekty strukturalne w Zasadzie Wolnej Energii Karla Fristona, każdy testowany przeciw innemu rodzajowi dowodu: kategoria (kolaps „chcę" w „oczekuję"), empiria (ciemny pokój skonfrontowany z zapisem klinicznym), struktura (framework twierdzi, że ma immunitet, jednocześnie reklamując empiryczny zasięg).

Każdy zarzut jest testowany wobec materiału, który mógł pójść w przeciwną stronę. Praca jawnie wycofuje dwa własne twierdzenia, które upadły w kontakcie z dowodami — jedno w §5.7, drugie w §8.6. Alternatywą jest architektura ujemnego sprzężenia zwrotnego ze specyfikacją operacyjną (Test for Controlled Variable), której FEP nie ma odpowiednika.

DOI: 10.5281/zenodo.21761071 Wersja 2.0 · 2 sierpnia 2026 · CC BY 4.0 Zenodo → Pełny tekst →
Raport 08 · październik 2026
Systemy AI · weryfikacja · przed-rejestracja

The Missing Comparator

A Perceptual-Control Loop That Holds Language-Model Claims to an Independent Record — and the Pre-Registered Test That Could Prove It Wrong

Model językowy odpowiadający na podstawie dokumentów organizacji podaje twierdzenia poparte i niepoparte tym samym pewnym tonem. Praca specyfikuje pętlę sterowania wokół modelu, bez douczania: zanim odpowiedź wyjdzie, każde twierdzenie faktyczne jest porównywane z niezależnym zapisem, którego model nie może zmienić — dokumentami, bazami danych, księgami, logami. Pętla trzyma przy jawnych wartościach docelowych dwie wielkości: zgodność twierdzeń z zapisem i pokrycie pytania treścią popartą. Twierdzenie bez oparcia jest przepisywane, usuwane, oznaczane jako niesprawdzone albo pokazywane jako konflikt — nigdy nie trafia do odpowiedzi jako zwykła asercja. Każde twierdzenie ma wpis w rejestrze: co sprawdzono, z czym i jak.

To projekt i przed-rejestrowany protokół badania — bez wyników. Osiem hipotez podano z góry, każdą z wynikiem, który by ją obalił. Kluczowa (H8) sprawdza, czy korekty znikają, gdy pomiary pętli zostaną zamrożone lub odtworzone z zapisu — jeśli nie znikną, pętla niczego nie kontroluje. Wyniki trafią do wersji 2 tego samego rekordu niezależnie od tego, co pokażą, także negatywne. Pętla sprawdza zgodność z zapisem, nie prawdę.

DOI: 10.5281/zenodo.23428834 Wersja 1.0 · 17 października 2026 · CC BY 4.0 Zenodo →

Cztery nieodczytane pisma i jedne notatki. Najpierw struktura, potem znaczenie.

Cztery prace stosujące protokół projection-before-meaning: zanim jakikolwiek znak zostanie odczytany fonetycznie, matematyczne i pozycyjne niezmienniki korpusu muszą zostać zweryfikowane. Wszystkie cztery korpusy pozostają nieodczytane — pismo linearne A, pismo doliny Indusu, pismo proto-elamickie i rongorongo. Według audytów I–III trzy pisma epoki brązu mają strukturę relacyjnych baz danych zapisanych w glinie, a nie tekstów literackich; audyt IV przenosi tę samą metodę na pismo z Wyspy Wielkanocnej i testuje każde twierdzenie wobec modelu zerowego. Piąta praca, spoza serii, stosuje tę samą zasadę do współczesnego dokumentu — dwóch notatek Ricky'ego McCormicka. Ten blok wykracza poza bezpieczeństwo AI; publikuję go tutaj, bo pokazuje tę samą metodę na zupełnie innym materiale.

Prace I–III łączą się w jedną tezę: trzy niezależne cywilizacje na trzech kontynentach wypracowały tę samą architekturę administracyjną — marker deficytu, mechanizm zamknięcia transakcji, nagłówek instytucjonalny i sztywno zapisane stałe metrologiczne. Zapis symboliczny jest różny, miejsca w architekturze są te same.

Raport 04 · maj 2026
Pismo linearne A · Kreta minojska

Excel in Clay I: The Minoan Pipeline

A Non-Linguistic Structural Audit of Linear A as an Integrated Supply Chain Database

Pięć rekoncyliacji tabletek glinianych domyka się dokładnie pod protokołem projection-before-meaning: HT 122 (31 + 65 + 1 = 97), HT 115 (deficyt ki-ro = 5,0), HT 23 (domknięcie ułamkowe do 1,0 przez 9/16), HT 28 (symetria bilateralna 26¾ + 5 = 31¾), HT 101 (trzy kolumny bilansują się: 55 / 17 / 10).

Trzy naczynia magazynowe mają zadeklarowaną objętość przekraczającą fizyczną pojemność (ZA Zb 3: 921,6 L na naczynie o pojemności 556 L; KN Zb 35: 2880 L; KN Zb 27: 3369,6 L po korekcie odczytu z 17 na 117). Wniosek: naczynia są manifestami magazynowymi, nie etykietami zawartości. „Formuła libacyjna" zostaje zreklasyfikowana jako sześciopolowy kod SKU. DI-NA-U — korporacyjny identyfikator wspólny dla centralnego rejestru HT 9a i naczynia KN Zb 27.

DOI: 10.5281/zenodo.20442145 Wersja 2.1 · 29 maja 2026 · CC BY 4.0 Zenodo → Pełny tekst →
Raport 05 · czerwiec 2026
Pismo doliny Indusu · Harappa

Excel in Clay II: The Meluhha Operating System

A Mathematical Reconstruction of the Indus Valley Non-Linguistic Cargo-Tag Database

1916 deduplikowanych inskrypcji, 584 znaki, 11 110 tokenów. Sekwencja unikalności w sub-korpusie Mohenjo-daro: 98,31% (test permutacyjny p < 0,001). Wartość niemożliwa dla żadnego języka naturalnego, charakterystyczna dla systemów kluczy głównych — paszportów, VIN, kodów SKU.

Model pięciopolowy P1–P5 zweryfikowany formalnie w Alloy 6 (16 asercji, wszystkie UNSAT przy scope 6) i zaimplementowany w F# z typowanymi uniami. Friedman χ²(4) = 14,7, p = 0,005 — potwierdzenie sztywnej architektury pięciopolowej z zamrożonymi operatorami granicznymi. Znak 311/342 jako operator COMMIT (1395 wystąpień, konwergencja na pozycji terminalnej). Znak 142 jako operator DEFICIT. Pieczęć Gadd No. 1 (B.M. 120573) z Ur jako dowód routingu 3PL między Meluhhą a Mezopotamią. Prawdopodobieństwo przypadkowej zbieżności pięciu dekodowań: 3,1 × 10⁻⁵.

DOI: 10.5281/zenodo.20688721 Wersja 2.1 · 14 czerwca 2026 · CC BY 4.0 Zenodo → Pełny tekst →
Raport 06 · maj 2026
Pismo proto-elamickie · Suza

Excel in Clay III: The Susa Protocol

An Algorithmic Audit of the Proto-Elamite Operating System

Dwadzieścia kolejno zarchiwizowanych tabletek (P008791–P008810) z korpusu ok. 1600, obejmującego ponad 1500 km między nizinnym Susa a wyżynnymi placówkami (Tepe Yahya, Sialk, Godin Tepe, Shahr-e Sokhta).

Siedem ustaleń strukturalnych — dwa potwierdzenia wcześniejszej literatury (β = 2,5 seed-to-land wg Damerow & Englund 1989, seria nagłówka M157), pięć oryginalnych: β_livestock = 1/12 jako stała racji pokarmowej na pracownika (korekta wobec Dahla 2005), pętla reset-deficytu M004/M341 na ośmiu tabletkach, obsługa wyjątków IF-THEN przez znak pługa M417~f na P008808, mechanizm przesunięcia autorytetu (pieczęć PES0329 przechodzi z M157 na M305), oraz dowód interoperacyjności przez pieczęć Sb 2425 (Harappa na cylindrycznej pieczęci Susa, 1,6 × 2,3 cm). Kolaps systemu ok. 2900–2800 p.n.e. — sztywne stałe nie mogły się dostosować do zmiany klimatu.

DOI: 10.5281/zenodo.20396089 Wersja 1.0 · 26 maja 2026 · CC BY 4.0 Zenodo → Pełny tekst →

Wspólny wynik audytów I–III

Trzy niezależne systemy administracyjne na trzech kontynentach wypracowały tę samą architekturę: marker deficytu (ki-ro / Sign 142 / M004), mechanizm zamknięcia transakcji (ku-ro / Sign 311/342 / M341), nagłówek instytucjonalny (sa-ra2 / fauniczne logo P1 / M157), sztywno zapisane stałe metrologiczne (28,8 L / 1,763 cm Angula / β = 2,5).

Zapis symboliczny jest różny. Miejsca w architekturze są te same. To teza falsyfikowalna: prace 04, 05 i 06 podają jawne warunki odrzucenia każdego ustalenia.

Raport 07 · wrzesień 2026
Rongorongo · Rapa Nui (Wyspa Wielkanocna)

Excel in Clay IV: The Rapa Nui Register

A Null-Tested Structural Audit of Rongorongo Texts I and T

Audyt struktury dwóch tekstów — laski z Santiago (tekst I) i tabliczki z Honolulu (tekst T) — zanim jakikolwiek znak dostanie znaczenie. Każde twierdzenie strukturalne jest testowane wobec modelu zerowego, który zachowuje znaki, a niszczy ich kolejność. Najpierw procedura musiała odtworzyć pięć struktur znanych już z literatury (m.in. teksty równoległe H–P–Q i G–K, genealogię Gv6 i sekwencję księżycową Guya na tabliczce Mamari) — odtworzyła wszystkie pięć.

Cztery wyniki. Na lasce słowa zakończone znakiem 76 są rozmieszczone mniej więcej dwa razy równiej, niż pozwala losowe rozmieszczenie (odchylenie standardowe odstępów 1,13–1,21 słowa wobec 2,38–2,48; p ≤ 0,001). Pionowe kreski na lasce stoją bezpośrednio przed słowem ze znakiem 76 w 91–93% przypadków wobec oczekiwanych 33%. Przy tej samej wielkości próby 70% słownika tekstu T występuje na lasce (39–54% dla pozostałych tekstów korpusu), choć oba teksty nie mają wspólnej długiej sekwencji — to dwa dokumenty jednego rodzaju, nie dwie kopie. Formuła 4 522 700 X 59 jest najszerzej rozpowszechnionym pięciopozycyjnym szkieletem korpusu (sześć tabliczek). Struktura odpowiada rejestrowi bez liczebników z otwartym polem identyfikatora. Praca nie rozstrzyga, czy to rejestr administracyjny, czy ta'u — tradycyjna lista imion i tytułów; protokół rozstrzygnięcia jest z góry opisany dla wersji 2.

DOI: 10.5281/zenodo.23030356 Wersja 1.0 · 29 września 2026 · CC BY 4.0 Zenodo → Pełny tekst →
Raport 09 · październik 2026
Notatki Ricky'ego McCormicka · poza serią

Structure Before Meaning

A Reproducible Audit of the Ricky McCormick Notes

Audyt organizacji dwóch notatek związanych z Rickym McCormickiem — zanim jakikolwiek zapis dostanie znaczenie. Czternaście eksploracyjnych skryptów w Pythonie sprawdzono wobec zamrożonej roboczej transkrypcji; cztery dostarczone logi wynikowe odtwarzają się bajt w bajt. Niezależna implementacja odtwarza trójwierszową równoległą konstrukcję w notatce N1, lokalną przemienność liczb i grup liter w N2, powtarzające się zakończenia i wspólny dla obu notatek bigram.

Te obserwacje uzasadniają hipotezę prywatnej notacji strukturalnej oraz odczytania formularzowe, rejestrowe, finansowe i operacyjne — ale pełny rejestr hipotez zachowuje także konkurencyjne, m.in. fonetyczne i szyfru klasycznego, każdą z podstawą, założeniami i dowodem, który mógłby ją rozstrzygnąć. Ścisła hipoteza o stałej klasie zakończeń jest na tych danych sprzeczna, a siedem testów odstępów nie przechodzi korekty na wielokrotne porównania. Praca nie podaje odczytania, klucza ani autorstwa i nie wyciąga wniosków co do okoliczności śmierci. Wszystkie analizy da się odtworzyć bez modelu językowego i bez dostępu do sieci.

DOI: 10.5281/zenodo.23654698 Wersja 1.1 · 26 października 2026 · CC BY 4.0 Zenodo →

Oprogramowanie. Żeby wynik dało się powtórzyć.

Narzędzie · październik 2026
Oprogramowanie · modelowanie PCT

Livia

A computational workbench for Perceptual Control Theory

Działająca w przeglądarce pracownia do budowania i uruchamiania ilościowych modeli Perceptual Control Theory, w tradycji pracy Williama T. Powersa Quantitative analysis of purposive systems (1978); część projektu QPCT. Przebieg liczy się jako odtworzony dopiero wtedy, gdy przejdzie sześć nazwanych kontroli, a eksportowane pakiety są zabezpieczone przed modyfikacją — każdy plik musi zgadzać się z sumą kontrolną w manifeście; zmieniony, brakujący albo dodany plik jest odrzucany.

DOI: 10.5281/zenodo.23589119 Wersja 0.1.1 · 23 października 2026 · licencja PolyForm Noncommercial 1.0.0 Zenodo →

Jedna metoda. Trzy zasady.

Wszystkie dziewięć prac stosuje tę samą procedurę badawczą. Różni się materiał, nie metoda.

Zasada 1 — projection before meaning

Zanim jakiekolwiek twierdzenie semantyczne zostanie dopuszczone, niezmienniki strukturalne muszą zostać zweryfikowane: zamknięcia matematyczne, niezmienność pozycyjna, spójność metrologiczna. Twierdzenie, które narusza zweryfikowany niezmiennik, jest odrzucane niezależnie od tego, jak dobrze brzmi.

Zasada 2 — falsyfikowalność przed publikacją

Każda praca określa warunki, po których spełnieniu wniosek zostanie wycofany. Dwie prace (RLHF i FEP) zawierają jawne sekcje wycofania z nazwiskami osób, które wymusiły korektę. Wniosek, którego nie można obalić, nie jest wnioskiem — jest manifestem.

Zasada 3 — brak oracle'a

W audytach systemów AI: architektura weryfikacji nie zakłada dostępu do prawdy. Kontrolowana zmienna to zgodność między dwoma niezależnie uzyskanymi zapisami, nie prawda sama. To słabsza własność — i najsilniejsza możliwa bez oracle'a. Ta sama zasada organizuje audyty pism: nie czytamy znaków, porównujemy strukturę.

Pełne teksty wszystkich prac są dostępne bezpłatnie na Zenodo i na portalu badawczym perceptualcontroltheory.org. Każdy PDF zawiera aneksy z surowymi danymi, rejestrem falsyfikacji i historią rewizji.

Format cytowania.

// raport 01 — no argument for the world

Diener, Ł. (2026). No Argument for the World: A Control-Theoretic Audit of RLHF's Missing Runtime Loop (v2.0). Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.21989191

// raport 02 — the metric was green

Diener, Ł. (2026). The Metric Was Green: A Perceptual-Control Audit of Metric Gaming Across 30 Systems (v2.0). Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.21855846

// raport 03 — the description dressed as a law

Diener, Ł. (2026). The Description Dressed as a Law: A Structural Audit of the Free Energy Principle (v2.0). Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.21761071

// raport 04 — excel in clay i

Diener, Ł. (2026). Excel in Clay I: The Minoan Pipeline — A Non-Linguistic Structural Audit of Linear A (v2.1). Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.20442145

// raport 05 — excel in clay ii

Diener, Ł. (2026). Excel in Clay II: The Meluhha Operating System — A Mathematical Reconstruction of the Indus Valley Non-Linguistic Cargo-Tag Database (v2.1). Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.20688721

// raport 06 — excel in clay iii

Diener, Ł. (2026). Excel in Clay III: The Susa Protocol — An Algorithmic Audit of the Proto-Elamite Operating System (v1.0). Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.20396089

// raport 07 — excel in clay iv

Diener, Ł. (2026). Excel in Clay IV — The Rapa Nui Register: A Null-Tested Structural Audit of Rongorongo Texts I and T (v1.0). Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.23030356

// raport 08 — the missing comparator

Diener, Ł. (2026). The Missing Comparator: A Perceptual-Control Loop That Holds Language-Model Claims to an Independent Record — and the Pre-Registered Test That Could Prove It Wrong (v1.0). Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.23428834

// raport 09 — structure before meaning

Diener, Ł. (2026). Structure Before Meaning: A Reproducible Audit of the Ricky McCormick Notes (v1.1). Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.23654698

// narzędzie — livia

Diener, Ł. (2026). Livia: a computational workbench for Perceptual Control Theory (v0.1.1) [Software]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.23589119

Wszystkie preprinty są dostępne na licencji CC BY 4.0: cytowanie, adaptacja i wykorzystanie komercyjne są dozwolone przy zachowaniu atrybucji. Narzędzie Livia jest udostępnione na licencji PolyForm Noncommercial 1.0.0 — bezpłatnie do zastosowań niekomercyjnych, w tym badań i nauczania. Zbiorczy profil autora: ORCID 0009-0006-6103-8514 · OpenAlex A5136472501.