Rozgłośnia publiczna zastąpiła prowadzących postaciami wygenerowanymi przez AI i wyemitowała syntetyczną „rozmowę” z nieżyjącą noblistką. Eksperyment zaplanowany na około trzy miesiące zakończył się po tygodniu.
Źródło Pod koniec sierpnia 2024 r. Radio Kraków rozwiązało umowy ze współpracownikami, którzy prowadzili audycje w OFF Radiu Kraków. Według OKO.press likwidator podkreślał, że zrobiono to ze względów finansowych, a nie po to, by zastąpić ludzi sztuczną inteligencją.
Źródło 21 października likwidator i redaktor naczelny Marcin Pulit ogłosił, że antenę poprowadzi program sztucznej inteligencji w ramach „projektu badawczego” zaplanowanego na około trzy miesiące. Wygenerowano trzy głosy: Emi, Kuby i Alexa.
Źródło W pierwszych godzinach nowej formuły wyemitowano rozmowę wirtualnej dziennikarki Emilii „Emi” Nowak z głosem Wisławy Szymborskiej wygenerowanym przez AI — o tegorocznej literackiej Nagrodzie Nobla. Zgodę na takie wykorzystanie głosu noblistki wyraził Michał Rusinek, dyrektor Fundacji Wisławy Szymborskiej. Według TVN24 w zapowiedzi rozgłośni zabrakło informacji, że odpowiedzi poetki oraz głosy obu rozmówczyń są wygenerowane przez AI.
Źródło Mateusz Demski, były współpracownik stacji, stworzył petycję adresowaną m.in. do RPO, KRRiT i Rady Etyki Mediów; według OKO.press byli pracownicy zebrali ok. 23 tys. podpisów. 28 października, po siedmiu dniach, rozgłośnia zakończyła eksperyment. Pulit ocenił, że „cel został osiągnięty”.
Źródło Według Pulita teksty generowano w ChatGPT i weryfikował je dziennikarz; następnie trafiały do kolejnej osoby i były przerabiane na wygenerowany głos awatara.
Łańcuch produkcji według likwidatora: tekst generowany w ChatGPT → weryfikacja przez dziennikarza → kolejna osoba → synteza głosu awatara. Narzędzia AI wspierały też programowanie muzyki i generowanie zdjęć na stronie internetowej. W stacji zostały trzy osoby, w tym jedna pisząca treści dla „dziennikarzy” AI.
W łańcuchu była weryfikacja treści przez człowieka, ale źródła nie wskazują na żadną warstwę, która decydowałaby o oznaczeniu materiału jako syntetycznego dla słuchacza. Brak takiego oznaczenia w zapowiedzi „wywiadu” potwierdza TVN24; czy informacja padła na antenie, źródła nie ustalają.
Ten przypadek nie jest halucynacją ani błędem modelu. Model zrobił dokładnie to, o co go poproszono: wygenerował wypowiedzi przypisane nieżyjącej poetce i jej głos. Awaria leży w warstwie wdrożenia: syntetyczna wypowiedź osoby, która nie może się do niej odnieść, trafiła na antenę rozgłośni publicznej, a zapowiedź nie informowała, że odpowiedzi są wygenerowane.
Zgoda fundacji rozwiązuje kwestię prawa do głosu i wizerunku, ale nie kwestię zaufania słuchacza. Bez oznaczenia odbiorca nie ma czym odróżnić wypowiedzi autentycznej od wygenerowanej.
Zabrakło bramki publikacji, która dla każdej treści wygenerowanej przez AI wymaga widocznego i słyszalnego oznaczenia, zanim materiał trafi na antenę lub do zapowiedzi. W języku Reference Signal Engineering reference signal (sygnał odniesienia) to „odbiorca wie, co jest syntetyczne”, a controlled variable (zmienna kontrolowana) — rozbieżność między tym, co faktycznie wygenerowano, a tym, co oznaczono.
Weryfikacja przez dziennikarza sprawdzała, co mówi awatar. Nie było warstwy, która sprawdzałaby, czy słuchacz wie, że mówi awatar.
Wniosek o braku oznaczenia ograniczymy do zapowiedzi, jeżeli nagranie audycji pokaże wyraźną informację na antenie, że wypowiedzi Szymborskiej są wygenerowane — relacja TVN24 dotyczy zapowiedzi, nie samej emisji.
Kwalifikację jako incydent zweryfikujemy, jeżeli ewaluacja projektu przygotowana na zlecenie rozgłośni wykaże, że słuchacze byli poinformowani o charakterze audycji przed jej emisją.
„Zaskoczył nas także poziom emocji, jaki towarzyszył temu eksperymentowi, przypisywanie nam nieistniejących intencji i działań, ostre sądy formułowane na podstawie fałszywych doniesień.”
— Marcin Pulit, likwidator Radia Kraków (za Wprost, 28.10.2024)„Apelujemy o powrót do OFF Radia Kraków w kształcie, w którym przez lata znali go słuchacze i słuchaczki.”
— petycja w obronie OFF Radia Kraków (za Wprost, 28.10.2024)Czy Twoja organizacja oznacza treści wygenerowane przez AI w chwili publikacji — i czy wymusza to proces, a nie dobra wola? Tego dotyczy usługa Ekspresowy przegląd architektury AI (6 000 zł).
Każde twierdzenie ma własny identyfikator i status. Fakty wskazują źródła, na których się opierają; wnioski laboratorium mają status INFERENCE. Pełna lista: rejestr twierdzeń.
| ID | Twierdzenie | Status | Źródła |
|---|---|---|---|
| T01 | W październiku 2024 r. OFF Radio Kraków wyemitowało rozmowę wirtualnej dziennikarki z głosem Wisławy Szymborskiej wygenerowanym przez AI. | Verified | EVID-010 EVID-011 |
| T02 | Eksperyment z prowadzącymi wygenerowanymi przez AI zakończono 28 października 2024 r., po około tygodniu. | Verified | EVID-010 EVID-012 EVID-013 |
| T03 | Zgodę na wykorzystanie głosu noblistki wyraził Michał Rusinek, dyrektor Fundacji Wisławy Szymborskiej. | Documented | EVID-010 |
| T04 | W zapowiedzi rozgłośni zabrakło informacji, że odpowiedzi poetki i głosy rozmówczyń są wygenerowane przez AI. | Documented | EVID-011 |
| T05 | Według likwidatora teksty generowano w ChatGPT i weryfikował je dziennikarz, a następnie przerabiano je na wygenerowany głos awatara. | Documented | EVID-010 |
| T06 | W łańcuchu produkcji zabrakło bramki, która wymagałaby oznaczenia treści syntetycznej przed emisją. | Inference | — |
Nagranie lub transkrypt audycji z rozmową z 22 października 2024 r. oraz ewaluacja projektu, jeżeli zostanie opublikowana.
Diener, Ł. (2026). PL-AI-2024-001 — Prezenterzy wygenerowani przez AI i „wywiad” z Wisławą Szymborską w OFF Radiu Kraków [karta dowodowa, wersja z 2026-09-29]. Rejestr incydentów AI w Polsce, ais://lab. https://aisecurity.org.pl/przypadki/pl-ai-2024-001/
Karta powstała według metodologii laboratorium — tam znajdziesz pełne definicje statusów, modelu confidence i zasady falsyfikowalności.